Kimono, pomalowana na biało twarz, mnóstwo ozdób w starannie upiętych włosach i wachlarz w dłoni — to charakterystyczne elementy ubioru gejszy. Jednak kim tak właściwie są te przez wielu oblane tak niechlubną sławą kobiety?
Gejsza – kim jest i czym się zajmuje?
Słowo gejsza składa się z dwóch znaków: 芸 (gei) oznaczającego “sztukę” oraz 者 (sha), czyli “osoba/wykonawca”, co idealnie opisuję ich rolę. Gejsze są artystkami, które miały bawić gości rozmową i swoimi umiejętnościami. Potrafią śpiewać, tańczyć, grać na tradycyjnych instrumentach (shamisen, koto, shakuhachi). Posiadają dobre maniery, mają dużą wiedzę na temat poezji, kaligrafii oraz znają się na ikebanie, czyli sztuce układania kwiatów. Znane są ze swojej wiedzy na temat ceremonii parzenia herbaty, którą praktykują. Najbardziej rozpoznawalne są gejsze z Kiyoto, które nazywa się geiko. Zamieszkują one dzielnice takie jak: Gion, Pantoch, czy Shimabara. Wszystkie gejsze z danej dzielnicy zamieszkują jeden wspólny dom, zwany Oniya.
Skąd tak właściwie wzięły się gejsze?
Określenie “geisha” początkowo było zarezerwowane jedynie dla mężczyzn. Pierwszy raz w stosunku do kobiety użyto go w 1750 roku. Pierwszą kobietą, która została gejszą była artystka znana jako Kikuya. Początkowo gejsze oferowały usługi seksualne, jednak w wyniku protestów oraz skarg ze strony “zawodowych prostytutek”, powstały ścisłe zasady dotyczące pracy gejszy, m.in. zakaz sypiania z klientami. Od 1886 roku musiały prowadzić dokumentację oraz płacić podatki. W 1895 roku powstała Krajowa Konfederacja Gejsz. Były one cenione za swoje talenty, szczególnie za umiejętność konwersacji. W XIX wieku były na tyle wykształcone, aby prowadzić swobodne rozmowy z przedstawicielami polityki czy handlu.
Jak zostać gejszą
Szkolenie na gejszę ma kilka etapów. Każda ucząca się na gejszę dziewczyna nazywana jest maiko. Przygotowanie zaczyna się zwykle, gdy dziewczyna kończy 16 lat. Etap ten nazywa się shikomi. Na początku asystuje starszym gejszom — pomaga im z kimonem i makijażem. Wykonuje również prace domowe i uczęszcza na lekcje gry na instrumentach oraz lekcje tańca. Przez cały ten okres, trwający 6 miesięcy, shikomi nie mogą kontaktować się z rodziną. Kolejnym etapem jest Minari. Dziewczyna uczestniczy wówczas w przyjęciach, ale głównie jako obserwatorka. Następnym etapem jest debiut młodej maiko. Przydzielana jest jej wtedy starsza stażem gejsza, tzw. Onee-san. Jej zadaniem jest przedstawienie młodszej dziewczyny niektórym ze swoich klientów oraz zabieranie jej na przyjęcia. Wszystko po to, aby ta mogła obserwować doświadczoną koleżankę w pracy. Również na tym etapie, maiko przyjmuje swoje profesjonalne imię, które ma jej gwarantować szczęście i pomyślność. Ten okres trwa 5 lat, po czym dziewczyna zostaje pełnoprawną geiko. Może ona wówczas odejść z okiya i rozpocząć pracę na własny rachunek. Ma wtedy do wyboru dwie opcje: albo założyć własne okiya i szkolić kolejne gejsze, albo całkowicie porzucić pracę jako gejsza.
Gejszami zostają zwykle Japonki. Jednak znane są przypadki, kiedy gejszami zostawały kobiety spoza Japonii. Pierwszą pełnoprawną gejszą zza granicy została Australijka Fiona Graham. Została ona jednak usunięta ze Związku Gejsz przez to, że nie przestrzegała zasad, m.in. nie okazywała szacunku starszym siostrom i zajęła się autopromocją.
Charakterystyczny wygląd
Gejsze ubierają się w kimona. Mają one rękawy do nadgarstków i są w stonowanych barwach, a jakiekolwiek wzory umiejscowione są na dole. Maiko zaś noszą kimona z bardzo długimi rękawami, mają bardziej krzykliwe kolory i więcej wzorów. Gejsze przewiązane są pasem obi. U geiko wiązany jest on z tyłu w tzw. “taiko masubi” i kształtem przypomina płaską, kwadratową poduszkę. Maiko wiążą swój pas w węzeł darari, a jego końce swobodnie zwisają. Wystający spod kimona geiko kołnierzyk jest biały, a u maiko czerwony. Gejsze zwykle noszą peruki i to one właśnie są zdobione Kanzashi, czyli charakterystycznymi dla gejsz ozdobami do włosów. Stanowią one zwykle szpilki i grzebienie. Maiko zaś czeszą swoje własne włosy, a ozdoby są dużo bogatsze i wymyślniejsze. Gejsze noszą również charakterystyczny dla tej profesji makijaż. Mają pomalowane na biało twarz i szyję. U maiko jednak na karku pozostawiany jest kawałek naturalnego ciała. Gejsze malują swoje usta na czerwono w taki sposób, aby wydawały się mniejsze. Miało to symbolizować fakt, że gejsze potrafią zachować tajemnicę i były bardzo dyskretne. Na czerwono malują również okolice wokół oczu. Na policzki nakładają róż. Nieodłączną częścią stroju gejszy jest również obuwie. Gaiko noszą wykonane z drewna, płaskie obuwie, zwane “geta” lub “zori”. Maiko zaś zakładają potężne klapki “kobo”.
Gdzie w Japonii można spotkać gejszę?
Dostęp do gejsz jest bardzo ograniczony. Z racji tego, że zawód gejszy jest bardzo elitarny, skierowany jest on jedynie do elity. Dlatego, aby móc spotkać się z gejszą trzeba dysponować bardzo zasobnym portfelem.
Do najtańszych opcji należy wizyta w Gion Cener w Kiyoto. Jest to rodzaj teatru, gdzie można zobaczyć 7 tradycyjnych sztuk, którymi zajmują się gejsze. Są to: ceremonia parzenia herbaty, układanie kwiatów, gra na japońskiej harfie koto, taniec gagaku, taniec Maiko, kyōgen, czyli sztuka komediowa oraz Bunraku – przedstawienie kukiełkowe. Na koniec pokazu, kilka Maiko wykonuje tradycyjny japoński taniec. W kwietniu, w czasie hanami, obok Maiko występują również gejsze. Cena za wstęp do Gion Center waha się między 3500 i 4000 yenów.
Drugą z tańszych możliwości jest udział w Gion Odori. Jest to coroczny festiwal tańców organizowany przez maiko i geiko. Występy Gejsz odbywają się od 1 do 10 listopada w teatrze Gion Kaikan w Kyoto. Gejsze występują dwukrotnie w ciągu dnia, o 13:30 oraz 16:00. Na godzinę przed każdym występem organizowana jest ceremonia parzenia herbaty. Ceny biletów wahają się od 3500 yenów (za obejrzenie jedynie części tanecznej) do 4500 yenów (wraz ze wzięciem udziału w ceremonii poprzedzających występy).
Źródło: Opracowanie własne
Moderator: Mania
Edytor: Jovnnv
